Jak przestać mówić i zacząć rozmawiać. Sokrates w praktyce

„Jak przestać mówić i zacząć rozmawiać. Sokrates w praktyce” Elke Wiss to książka z pogranicza rozwoju osobistego, komunikacji i filozofii, która skłania do zatrzymania się nad czymś, co robimy każdego dnia – rozmową.

Autorka wychodzi od bardzo prostego spostrzeżenia: mówimy coraz więcej, ale niekoniecznie coraz lepiej się słuchamy. W codziennych rozmowach często chcemy mieć rację, szybko odpowiedzieć, doradzić albo udowodnić swoje stanowisko. Tymczasem prawdziwy dialog zaczyna się wtedy, kiedy zamiast kolejnego argumentu pojawia się dobre pytanie.

Elke Wiss inspiruje się przede wszystkim metodą Sokratesa, pokazując, że zadawanie pytań może być czymś znacznie więcej niż zwykłym sposobem zdobywania informacji. Dobrze postawione pytanie może otworzyć drugiego człowieka, skłonić go do refleksji, a czasami również sprawić, że sami spojrzymy na daną sytuację z zupełnie innej perspektywy.

Nie znajdziemy tutaj klasycznej fabuły ani bohaterów w tradycyjnym znaczeniu. „Bohaterem” jest przede wszystkim sama rozmowa i człowiek, który próbuje się jej nauczyć na nowo. Autorka odwołuje się do sytuacji znanych z codziennego życia, dzięki czemu wiele przykładów można łatwo odnieść do własnych doświadczeń – rozmów z partnerem, dziećmi, znajomymi czy współpracownikami.

Najbardziej podobało mi się to, że książka nie sprowadza dobrej komunikacji do kilku prostych zasad. Pokazuje również, jak trudno czasami naprawdę słuchać. Mamy przecież własne przekonania, emocje, doświadczenia i potrzebę obrony swojego zdania. Zadanie pytania zamiast wygłoszenia opinii wymaga od nas pewnej pokory i gotowości do przyznania, że nie zawsze musimy mieć rację.

Podczas czytania kilka razy łapałam się na tym, że odnoszę przedstawione sytuacje do własnych rozmów. I właśnie to jest dla mnie największą wartością tej książki – nie tylko dostarcza wiedzy, ale też trochę „przyłapuje” czytelnika na własnych komunikacyjnych przyzwyczajeniach. Momentami daje do myślenia, momentami zaskakuje prostotą, a czasami sprawia, że chce się od razu wypróbować dane pytanie w praktyce.

Styl Elke Wiss jest przystępny, konkretny i daleki od ciężkiego, akademickiego wykładu. Filozofia Sokratesa zostaje przedstawiona w sposób zrozumiały i osadzony we współczesności. Dzięki temu książka nie jest wyłącznie opowieścią o filozofii, ale praktycznym przewodnikiem po codziennych relacjach.

Nie ma tutaj jednej przestrzeni czy określonego czasu akcji. Wszystko dzieje się w przestrzeni, którą każdy z nas dobrze zna – w codziennych rozmowach, relacjach i sytuacjach, w których próbujemy porozumieć się z drugim człowiekiem. I właśnie dlatego książka wydaje mi się tak uniwersalna.

To propozycja dla osób, które chcą poprawić swoje relacje, lepiej słuchać, nauczyć się zadawać trafniejsze pytania albo po prostu zrozumieć, dlaczego niektóre rozmowy prowadzą donikąd. Szczególnie poleciłabym ją tym, którzy często łapią się na tym, że zamiast słuchać, od razu doradzają, oceniają albo przygotowują w głowie własną odpowiedź.

„Jak przestać mówić i zacząć rozmawiać” nie obiecuje, że po przeczytaniu książki każda nasza rozmowa stanie się nagle idealna. I bardzo dobrze. Pokazuje raczej, że dobra komunikacja to umiejętność, nad którą warto świadomie pracować.

To książka, która przypomina o bardzo prostej, ale często zapominanej rzeczy: czasami najcenniejsze, co możemy dać drugiej osobie, to nie kolejna rada czy własna opinia, ale uważność i naprawdę dobre pytanie. Warto przeczytać – i jeszcze bardziej warto później sprawdzić tę wiedzę w praktyce.