Bękarty Polski

Bękarty Polski autorstwa Marek Łuszczyna to jedna z tych książek, które nie pozwalają pozostać obojętnym ani na chwilę. To reportaż historyczny, który w bardzo mocny i bezpośredni sposób wraca do powojennej rzeczywistości Polski, pokazując moment, w którym wojna formalnie się kończy, ale w ludziach wciąż trwa na nowo – jako gniew, trauma i potrzeba odwetu.

Styl Marka Łuszczyny jest reporterski, surowy i jednocześnie bardzo sugestywny. Autor nie próbuje wygładzać historii ani łagodzić jej ciężaru – wręcz przeciwnie, często prowadzi czytelnika przez najbardziej niewygodne i moralnie niejednoznaczne obszary. Narracja opiera się na faktach, relacjach i archiwach, ale sposób ich podania sprawia, że całość ma charakter niemal fabularny. Dzięki temu książkę czyta się jak opowieść o ludziach postawionych w sytuacjach granicznych, gdzie każdy wybór niesie konsekwencje, których nie da się cofnąć.

W centrum historii znajduje się Tadeusz Jasiński – ocalały z Holokaustu, który po wojnie nie szuka spokoju ani nowego początku, ale zemsty. Wstępuje do Urzędu Bezpieczeństwa w Gdańsku, nie z przekonania ideologicznego, lecz z potrzeby rozliczenia się z przeszłością. Jego motywacja jest prosta i brutalna zarazem: „krew za krew”. Wokół niego pojawiają się inni młodzi Żydzi, którzy również nie potrafią i nie chcą czekać na formalne procesy sprawiedliwości. Zamiast tego sami ruszają tropem tych, którzy brali udział w Zagładzie – esesmanów, kolaborantów, ludzi, którzy wcześniej wydawali wyroki śmierci.

To nie jest jednak historia prostego pościgu czy zemsty w klasycznym sensie. To opowieść o moralnym chaosie, w którym ofiary stają się jednocześnie sędziami i katami. Autor pokazuje, jak cienka potrafi być granica między sprawiedliwością a odwetem i jak łatwo wojna, nawet po swoim formalnym zakończeniu, nadal kształtuje ludzkie decyzje. Motywami przewodnimi są tu trauma, pamięć, zemsta, ale też pytanie o to, czy możliwe jest jakiekolwiek zamknięcie przeszłości, jeśli emocje wciąż są żywe i nieprzepracowane.

Gatunek tej książki to fabularyzowany reportaż historyczny, skierowany przede wszystkim do czytelników zainteresowanych historią II wojny światowej i jej powojennymi konsekwencjami, ale także do osób, które lubią literaturę faktu niebojącą się trudnych tematów i moralnych dylematów. To nie jest lekka lektura – wymaga skupienia i emocjonalnej gotowości, bo przedstawione historie często uderzają swoją brutalną szczerością.

Podczas czytania pojawia się silne napięcie, ale też dyskomfort – wynikający z ciągłego balansowania między zrozumieniem a odrzuceniem działań bohaterów. Jest tu gniew, smutek, poczucie niesprawiedliwości, ale też refleksja nad tym, jak wojna potrafi na zawsze zmienić sposób myślenia o świecie i drugim człowieku.

To książka, która nie daje łatwych odpowiedzi i nie próbuje nikogo usprawiedliwiać. Zamiast tego zmusza do zmierzenia się z historią, która wciąż boli i wciąż budzi spory. Jeśli szuka się reportażu mocnego, niepokojącego i skłaniającego do trudnych pytań o granice sprawiedliwości, ta pozycja zdecydowanie zasługuje na uwagę.

Powroty do czytanych książek z gatunku reportaży nie należą do łatwych szczególnie zawartą w nich opisaną nieprzystępną tematykę historycznego tabu odkrywającą na nowo czas, o którym można całkowicie o nim zapomnieć. Istnieje możliwość odtworzenia znów tego, co było już i nigdy nie wróci jedynie tylko w zachowanych wspomnieniach z przeszłości. Chciałam tym razem się tego dowiedzieć, przekonać o tym poznając losy bohaterów pragnących dokonać zemsty na tych, którzy byli katami za utratę niepotrzebnie niepodziewanie żyć ich bliskich, a oni mając, odwrócone role chcieli, poczuć jak to jest pełnić funkcję oprawcy, zadać należyty im cios.

Twórczości Pana Marka Łuszczyny chciałam przyjrzeć się z bliska ze względu na opisywany i podjęty przez niego temat zapamiętany dokładnie przez jednego z głównych występujących bohaterów — Tuwii Friedmana. Autor wyraża chęć podzielenia się z czytelnikami uzyskaną cenną wiedzą i nade wszystko poszukiwaniem prawdy z lat 1945 w książce pt. ''Bękarty Polski''.

Nadany książce tytuł powoduje, że jest w nim to coś wyjątkowego tego, czego nie jestem w obecnym stanie wyobrazić, ale za to mogę zatrzymać się na parę chwil w miejscach tam, gdzie popełniano największe zbrodnie, aby oddać hołd niczemu niewinnym ofiarom, które poniosły śmierć na miejscu, a winni temu oprawcy nie zawsze przyznawali się do tego, co im zrobili.

Na pierwszy rzut oka będziemy mogli tylko zauważyć w naszych wyobrażeniach, że w dokonanych wydarzeniach niespodziewanych zbrodni odżyją na nowo dzięki Panu Markowi Łuszczynie. Pozostaje jedynie zadać sobie wiele pytań w głębi serca, czy wyrażamy na to chęć, aby przenieść się do roku 1945. Jest to bardzo ważne, ponieważ nie każdy będzie na to przygotowany pod względem psychicznym, gdyż historia ma dla nas do przejścia z tematem tabu wiele tajemnic, a one zataczają wiele kręgów, o których nic nie wiemy.

Zwróciłam uwagę na zamieszczone na końcu książki posłowie, w którym autor wyjaśnia, skąd zaczerpnął wiedzę na temat książki, czym się kierował, tworząc narrację pierwszoosobową, zastosował trafnie dobraną bibliografię, archiwa- wykaz skrótów, spis dokumentów.

Warto podkreślić to, że książka pt.''Bękarty Polski'' należąca do gatunku literackiego – reportaż składa się z pięciu rozdziałów opracowanych bardzo dokładnie. Nie zawiera tekstów dialogowych.

Polecam przeczytać tę książkę.