Polski ustrój rolny: szansa czy bariera?

Recenzowana monografia naukowa pod redakcją naukową Grzegorza Gorzelaka i Wojciecha Misiąga stanowi wartościowe, wieloaspektowe i aktualne opracowanie problematyki polskiego ustroju rolnego. Jej zasadniczym walorem jest interdyscyplinarność: kwestia ustroju rolnego została naświetlona z perspektywy prawa, ekonomii, socjologii, nauk o środowisku, finansów publicznych, gospodarki przestrzennej oraz nauk o polityce, co pozwoliło ukazać złożoność i wielowymiarowość przedmiotu badań. Tom jest spójnym przedsięwzięciem badawczym, w którym poszczególne rozdziały łączy wspólne pytanie o to, czy obowiązujący ustrój rolny stanowi szansę, czy barierę rozwojową. Spójność tę wzmacniają rozdział syntetyzujący oraz konsekwentne odwoływanie się autorów do art. 23 Konstytucji RP i ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego jako wspólnego punktu odniesienia.
[] Synteza (pierwszy rozdział książki - przypis redaktorów) pełni w recenzowanym tomie funkcję integrującą - autor trafnie rekonstruuje genezę i ewolucję regulacji ustroju rolnego, a następnie zwięźle referuje ustalenia poszczególnych rozdziałów, eksponując ich wzajemne powiązania. Szczególnie cenne jest sformułowanie pozytywnego programu reform, zestawiającego rekomendacje rozproszone w całym tomie.
[] Najważniejszym walorem monografii jest podjęcie dyskusji o fundamentalnym znaczeniu dla przyszłości rolnictwa w Polsce. Autorzy trafnie ukazują, że kształt ustroju rolnego nie jest kwestią wąsko sektorową, lecz przesądza o zdolności kraju do sprostania wyzwaniom globalnym: rosnącej presji konkurencyjnej na rynkach światowych, niestabilności łańcuchów dostaw oraz konieczności zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego. Tekst wnosi istotny wkład w debatę nad odpornością sektora rolno-spożywczego w obliczu zmian klimatycznych. Analizy dotyczące presji środowiskowej, gospodarki wodnej, emisji oraz uzależnienia od intensywnych technologii pokazują, że przyszłość polskiego rolnictwa zależy od pogodzenia celów produkcyjnych z wymogami ochrony środowiska i adaptacji do kryzysu klimatycznego.
[] Na podkreślenie zasługuje interdyscyplinarność tomu oraz spójne połączenie perspektyw prawnej, ekonomicznej, socjologicznej, środowiskowej, finansowej, przestrzennej i politologicznej.
[] Walorem publikacji jest również wysoka jakość dokumentacji empirycznej, konsekwentne korzystanie z aktualnych danych Eurostatu, GUS i ARiMR oraz odwoływanie się do najnowszego stanu prawnego i dokumentów Unii Europejskiej, co nadaje diagnozom wiarygodność i osadza je w realiach roku 2025 i 2026.
Z recenzji dr. hab. Pawła Chmielińskiego