Scriptum o Sentencjach Piotra Lombarda, I, D. 1-18

To pierwszy z planowanych 11 tomów Scriptum o Sentencjach Piotra Lombarda.
Sentencje powstały ok. 1150 roku i stopniowo stały się podstawowym podręcznikiem teologii na średniowiecznych uniwersytetach. Liczni autorzy komentowali je w ramach swoich wykładów, co stanowiło naturalny etap ich rozwoju naukowego, a jednym z nich był św. Tomasz. Pracę nad tym dziełem rozpoczął jako młody „bakałarz sentencjariusz” na początku swojego pierwszego okresu pobytu w Paryżu (1252–1254) i kontynuował w późniejszym czasie.
Komentarz do czterech ksiąg Sentencji Piotra Lombarda to pierwsza synteza teologiczna autorstwa Akwinaty. Ten obszerny zbiór zagadnień, podnoszonych w związku z tekstem Lombarda, nie jest jednak wyłącznie komentarzem, ale samodzielnym i pełnoprawnym dziełem teologicznym. Odnajdujemy w nim myśl i opcje filozoficzno-teologiczne św. Tomasza dotyczące wielu kwestii. Tak pisze o tym znawca tematu, prof. Jean-Pierre Torrell OP, w swoim Wprowadzeniu w św. Tomasza z Akwinu:
Tomasz nie był więc ani pierwszym, ani jedynym, który wyszedł „ponad Lombarda", ale z pewnością należał do tych, którzy to zrobili najbardziej zdecydowanie. Materialnie jego komentarz do każdej distinctio jawi się jako krótsza lub dłuższa – zależnie od przypadku – seria kwestii, które z kolei dzielą się na artykuły i podartykuły (quaestiunculae), a całość okala divisio textus na początku i expositio textus na końcu; należy w nich upatrywać pozostałość mniej lub bardziej honorowanego komentarza literackiego. Jeśli chcemy zyskać jakieś wyobrażenie o proporcjach, jakich nabiera tekst młodego profesora w stosunku do tekstu magistra [Lombarda], można podać przykład (…): dwie stronice distinctio 33 z księgi trzeciej dają Tomaszowi sposobność do postawienia czterdziestu jeden pytań, które rozpatruje na osiemdziesięciu ośmiu stronach
Publikacja zawiera komentarz do pierwszej części pierwszej księgi Sentencji Lombarda. Obejmuje 18 dystynkcji, w których poruszane są tematy związane z poznaniem Boga i tajemnicą Trójcy Świętej w swej istocie i w poszczególnych Osobach. W swoim dziele św. Tomasz łączy wnikliwe i szczegółowe analizy z uznaniem tajemnicy:
Nie stawiamy tu kwestii dotyczącej tego, czy można widzieć Boga bezpośrednio w Jego istocie, gdyż jest to inne zagadnienie, ale czy można Go poznać w jakikolwiek sposób. I dlatego twierdzimy, że Bóg jest poznawalny, ale nie jest poznawalny tak, by można było pojąć w pełni Jego istotę. Każdy bowiem poznający posiada poznanie rzeczy poznanej nie zgodnie ze sposobem bycia rzeczy poznanej, lecz zgodnie ze sposobem bycia poznającego. Sposób bycia zaś żadnego ze stworzeń nie osiąga wzniosłości Bożego majestatu. Stąd musi być tak, że nikt nie może Go poznać tak doskonale, jak poznaje On samego siebie