Smugi

To nie pierwsza powieść pani Agnieszki Janiszewskiej, którą przeczytałem. Były już inne: Aż po horyzont, Sekrety domu. Bille oraz Dziedzictwo elfów, czyli trzytomowa powieść, która skradła moje serce. Dlatego z ogromnym zainteresowaniem zabrałem się za Smugi, licząc na niebanalną historię. I taką właśnie otrzymałem, misternie skonstruowaną przez autorkę.

Kilka słów o niej. Agnieszka Janiszewska ukończyła studia historyczne na Uniwersytecie Warszawskim. Choć dziś mieszka w jednej z miejscowości pod Warszawą, od lat pozostaje związana ze stolicą. Historia to nie tylko jej wykształcenie, ale przede wszystkim życiowa pasja, którą z zaangażowaniem przekazuje uczniom szkół średnich. Mam nadzieję, że ta fascynacja przeszłością inspiruje młodych ludzi i pozostawia w nich trwały ślad. W swoim dorobku autorka ma zarówno publikacje naukowe, w tym monografie i biografie historyczne, jak i cenione powieści obyczajowe. Akcję swoich książek często osadza na tle ważnych i trudnych wydarzeń z dziejów Polski. Czy są to czasy zaborów, okres drugiej wojny światowej, czy lata powojenne, autorka z powodzeniem umieszcza swoje historie w różnych, często niezwykle trudnych momentach polskiej historii.

Już wizualnie książka przyciąga uwagę. Okładka ma w sobie coś, co sprawia, że chce się jej przyjrzeć bliżej. Centralną postacią jest kobieta oglądająca stare fotografie. Czego w nich szuka? Zapewne ukrytej rodzinnej historii, która budzi jej zainteresowanie. Dominują tutaj ciepłe barwy, tworzące nostalgiczny nastrój. Ja odnoszę wrażenie, że bohaterka nie tylko ogląda fotografie swojej rodziny, ale próbuje również znaleźć odpowiedzi na pytania, na które odpowiedzi znajdziemy w niniejszej powieści. Dodatkowo sam tytuł sugeruje, że nad życiem jej rodziny znajduje się jakiś cień, jakieś smugi przeszłości, które przykrywają to, co ważne, a czego ona jeszcze nie wie. Czy uda jej się znaleźć odpowiedzi na nurtujące ją pytania dotyczące życia najbliższych?

Przenieśmy się zatem do lat pięćdziesiątych ubiegłego wieku. Polska. Czas dla naszego kraju spętanego w okowach stalinizmu. Nie odczuwamy jednak tego zbyt mocno, ponieważ autorka skupia się przede wszystkim na losach swoich bohaterów. Na kartach powieści Iga Bogucka opowiada historię swoich rodziców. Dowiadujemy się, że jej rodzice pobrali się w 1959 roku, po tym, jak z emigracji wraca Andrzej Bogucki. Od razu możemy zadać sobie pytanie: po co wrócił po takim czasie do kraju, który pod butem wschodnich „przyjaciół” próbował podnieść się z kolan?

Mężczyzna spotyka w Warszawie swoją dawną znajomą Olgę, z którą spędzi resztę swojego życia. Wydaje się, że nic nie zakłóci sielanki ich wspólnego życia. Może niełatwego, ale pozbawionego rozliczeń z poprzednimi latami, kiedy Andrzej żył poza granicami kraju. Rodzi im się córka Iga. To właśnie ona, doktorantka Uniwersytetu Warszawskiego, udaje się w daleką, jak na tamte czasy, podróż do Leuven. Tam, za sprawą zbiegu okoliczności, a przecież takie zdarzają się i to często!, poznaje osobę, która okazuje się jej kuzynką. I to w bibliotece... Czy to spotkanie odmieni jej życie? Czego dowie się od Chantal, która okazuje się córką przyrodniego brata Andrzeja, Tomasza?

Jestem pod ogromnym wrażeniem konstrukcji tej powieści i dokładnej analizy poszczególnych postaci. Autorka umiejętnie buduje napięcie i stopniowo ujawnia kolejne sekrety, które z każdą przeczytaną kartką skłaniają do zastanowienia się, jak wszystko potoczyłoby się, gdyby Iga nie wyjechała na Zachód.

Smugi to powieść, w której przeszłość nie daje o sobie zapomnieć, a rodzinne sekrety potrafią przetrwać całe pokolenia. To historia o poszukiwaniu prawdy, odkrywaniu własnych korzeni i próbie zrozumienia decyzji, które przed laty podjęli najbliżsi.

Zdecydowanie polecam. Dla fanów powieści psychologiczno-obyczajowych będzie to niesamowita lektura.