W starym hotelu. Reportaże z nowojorskiej ulicy

W starym hotelu. Reportaże z nowojorskiej ulicy autorstwa Joseph Mitchell to klasyka amerykańskiego reportażu, która w niezwykle spokojny, a jednocześnie hipnotyzujący sposób portretuje Nowy Jork widziany z poziomu jego najbardziej nieoczywistych mieszkańców. To nie jest książka o wielkim mieście w sensie drapaczy chmur i znanych historii, ale o ludziach, którzy żyją na jego marginesach – ekscentrykach, outsiderach i zapomnianych bohaterach codzienności.

Gatunek tej książki to reportaż literacki, oparty na obserwacji, rozmowie i długotrwałym towarzyszeniu bohaterom. Joseph Mitchell nie spieszy się z opowieścią – raczej ją buduje, warstwa po warstwie, z drobnych szczegółów, gestów i dialogów. Jego styl jest niezwykle precyzyjny, ale jednocześnie ciepły i pełen uważności. Nie ma tu sensacyjności ani przesady – jest za to ogromna wrażliwość na człowieka i jego codzienność, nawet jeśli ta codzienność wydaje się dziwna, nieprzystająca do norm czy wręcz zapomniana przez świat.

Książka składa się z reportaży, które tworzą mozaikę historii nowojorskich ulic i ich mieszkańców. Pojawiają się tu postacie absolutnie niezwykłe – od karczmarzy i ulicznych kaznodziejów, przez kobietę z brodą, ekscentrycznego „Profesora Mewę”, aż po budowniczych wieżowców z plemienia Mohawków czy Mazie – bileterkę kina, która opiekuje się nowojorskimi wyrzutkami. Każda z tych historii mogłaby być osobną opowieścią, a razem tworzą coś w rodzaju portretu miasta, które żyje równolegle do tego „oficjalnego” Nowego Jorku.

Najważniejszym motywem książki jest człowiek i jego osobliwość – to, jak bardzo różni się od innych, ale jednocześnie jak bardzo potrzebuje kontaktu, zrozumienia i miejsca w świecie. Mitchell pokazuje, że „dziwność” jego bohaterów nie jest czymś, co należy oceniać, ale raczej próbą przetrwania, sposobem na życie albo po prostu naturalnym wyrazem ich osobowości. W tle pojawia się też motyw samotności, przemijania i miasta jako organizmu, który jednych pochłania, a innych pozwala zauważyć tylko na chwilę.

Emocje, które towarzyszą lekturze, są bardzo subtelne, ale długo zostają w pamięci. To przede wszystkim czułość wobec bohaterów, pewien rodzaj melancholii, ale też fascynacja ich niezwykłością. Jest tu spokój, ale nie obojętność – raczej uważne przyglądanie się światu, który rzadko dostaje głos. Czytelnik często ma wrażenie, że obcuje z czymś bardzo autentycznym, nieupiększonym, ale jednocześnie pełnym godności.

To książka przeznaczona dla osób, które lubią literaturę faktu w jej najbardziej klasycznym, reporterskim wydaniu, ale też dla tych, którzy cenią opowieści o ludziach – nie spektakularnych wydarzeniach, tylko codziennych życiach, które w swojej zwyczajnej niezwyczajności potrafią być bardziej fascynujące niż fikcja. Szczególnie dobrze odnajdą się w niej czytelnicy zainteresowani Nowym Jorkiem, historiami miejskimi i literaturą, która bardziej obserwuje niż ocenia.

To jedna z tych książek, które nie próbują imponować tempem czy dramatyzmem, tylko zostają w głowie dzięki spokojowi i uważności. Jeśli szuka się reportaży, które pokazują miasto przez pryzmat ludzi zapomnianych, a jednocześnie niezwykle wyrazistych, ta pozycja zdecydowanie zasługuje na uwagę.