Żywa i martwa

„[Książka] nie może dostrzegać naszych reakcji, a następnie tak przerabiać fabuły, by potwierdzać nasze przekonania o świecie albo wzmacniać nasze uprzedzenia. [...] Wszystko to — i o wiele więcej — potrafią tylko algorytmy”.

Zadie Smith pisze swoje eseje jako akt oporu. Nie stanowi go ich treść, ale forma opierająca się algorytmom, dla których wszystko musi być jak najkrótsze, najszybsze i proste w odbiorze. Dodatkowo nie narzuca nikomu swojego toku myślenia. Pokazuje jednak, jak wygląda jej perspektywa i że owo myślenie może w ogóle wyglądać w ten sposób.

Przed esejami zawsze czuję rezerwę. Myślę, że nie podołam skomplikowanym dygresjom, siermiężnemu językowi i osobliwym metaforom. U Smith czegoś podobnego nie znalazłem. Ba! Po zakończeniu lektury poczułem się, jakbym odszedł od stolika, przy którym piłem kawę z bardzo rozgadaną przyjaciółką, mającą ogrom przemyśleń na każde możliwe zagadnienie. Autorka w pięciu segmentach wyraża swoje opinie na temat m.in. kultury i sztuki, polityki, pokoleń, technologii, pisarstwa i rasizmu.

W „Oglądając” dzieli się z czytelnikiem własnym odbiorem malarstwa, filmu, muzyki i performance’u.

W „Rozważając” przeważają tematy dotyczące literatury, filozofii i spraw społecznych.

W „Rewidując” rozprawia się z trudną przeszłością naszej cywilizacji oraz aktualną polityką.

W „Żegnając” czule rozstaje się z ważnymi dla niej pisarkami i pisarzami.

W „Wyznając” dzieli się nienachalnie własnymi poglądami, własną historią.

Jak we wstępie zaznacza sama Zadie Smith, osoba czytająca Żywą i martwą ma pełną dowolność w lekturze. Może do woli skakać między rozdziałami, wyławiając tematy ją interesujące. I to właśnie największa wartość literatury w dzisiejszych czasach, gdy wciskane są nam informacje, których wcale do szczęścia nie potrzebujemy. Ja przeczytałem całość od deski do deski — dla dobra i rzetelności recenzji — to również polecam!

Współpraca recenzencka z Wydawnictwem Znak