Myśli polityczne o wolności cywilnej

Józef Wybicki (1747-1822) - pisarz, polityk, publicysta, najpierw uczestnik Konfederacji Barskiej, potem zwolennik reform królewskich, działacz |KEN (komisji Edukacji Narodowej), członek Towarzystwa Ksiąg Elementarnych, poseł na sejm kilku kadencji (w tym Sejm Czteroletni), uczestnik powstania kościuszkowskiego, od 1795 roku na emigracji w Paryżu, Włoszech (uczestniczył tam w formowaniu Legionów Polskich, dla których stworzył pieśń, która jako "Mazurek Dąbrowskiego" stała się hymnem Polski), współtworzył napoleońskie Księstwo Warszawskie, by po 1813 roku stać się prorosyjskim, pisał komedie obyczajowe, tragedie, ale też pisma polityczne.
Tę ostatnią aktywność najmocniej wyrażają, złożone z 3 części Myśli polityczne o wolności cywilnej. Jak pisze Emanuel Rostworowski: Tytuł Myśli... nie odpowiada treści dzieła.
Przedmiotem traktatu jest bowiem zagadnienie wolności politycznej, a nie wolności cywilnej. I dalej: Myśli pierwszej rozwinął doktrynę umowy społecznej. W drugiej Przedmiotem badań jest pytanie, jak naród wolny może utrzymać swą wolność i jakie są przyczyny upadku wolnych narodów. I konstatuje, iż ratunkiem dla kraju upadającego jest czasowe zawieszenie politycznej wolności. W dwóch pierwszych księgach pisze ogólnie bądź aluzyjnie do Polski ale jednak opisując czasy rzymskie, zamierzchłe. Część ostatnią (Myśl trzecia) poświęca już bezpośrednio losom Polski, twierdząc iż upadek Polski to wina nas samych. Pisze: przemoc zewnętrzna nie byłaby przyczyną ostatecznej zguby kraju, gdybyśmy tylko sami dla Matki naszej nie byli nieprzyjacielem... Warto wziąć sobie Myśli... Wybickiego do serca i dziś!