Stwierdzanie istnienia stosunku pracy przez Państwową Inspekcję Pracy. Komentarz

Rewolucyjne zmiany w ustawie o Państwowej Inspekcji Pracy, obowiązujące od 8 lipca 2026 r., przyznały okręgowym inspektorom pracy kompetencje do stwierdzania istnienia stosunku pracy, czyli - w ujęciu praktycznym - przekształcania umów cywilnoprawnych w umowy o pracę. Powoduje to bardzo istotne skutki nie tylko w relacjach między zatrudnionym a zatrudniającym, ale także w zakresie wysokości podatków i składek na ubezpieczenia społeczne. W związku z tym przewidziano możliwość zaskarżania decyzji inspektorów pracy do sądu, a w Kodeksie postępowania cywilnego wprowadzono nowe, rozbudowane postępowanie odrębne w takich sprawach.

Nowe przepisy budzą poważne kontrowersje i wywołują istotne wątpliwości interpretacyjne. Zostały one szczegółowo wyjaśnione w książce. Można się z niej dowiedzieć m.in.:

w jakich sytuacjach okręgowi inspektorzy pracy mogą wydać decyzję przekształcającą umowę cywilnoprawną w umowę o pracę;
jakie działania powinien podjąć zatrudniający w razie wydania decyzji;
jakie skutki wywołuje decyzja inspektora pracy co do sposobu zatrudnienia i uprawnień zatrudnionego (pracownika), a w szczególności jakie obowiązki w tym zakresie nakłada na zatrudniającego (pracodawcę);
jakie skutki decyzja inspektora pracy wywołuje w zakresie zobowiązań podatkowych i z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne;
jakie informacje inspektorzy pracy przekazują organom podatkowym i emerytalnym;
w jakim zakresie chroni zatrudniającego interpretacja indywidualna Głównego Inspektora Pracy i jak o nią wystąpić;
jak odwołać się od decyzji inspektora pracy do sądu;
na czym polega specyfika zabezpieczenia roszczeń w takich sprawach;
jakie działania powinien podjąć zatrudniający w razie uchylenia decyzji inspektora pracy przez sąd.
Wszystkie te zagadnienia zostały wnikliwie omówione w pełnym, szczegółowym komentarzu pod redakcją prof. Krzysztofa W. Barana. Publikacja wyjaśnia wątpliwości interpretacyjne - zarówno w kwestiach materialnoprawych (w tym dotyczących podstaw wydania i przedmiotu decyzji inspektora pracy), jak i procesowych (co do wymagań i sposobu wnoszenia odwołań do sądu pracy oraz przebiegu wywołanego nimi postępowania).

Książka z założenia ma stanowić praktyczną pomoc w stosowaniu nowych przepisów. Jest potrzebna zarówno prawnikom podmiotów zatrudniających na postawie umów cywilnoprawnych, jak również pracownikom administracji państwowej - nie tylko Państwowej Inspekcji Pracy, ale także organów emerytalnych i podatkowych. Powinna także zainteresować zajmujących się tymi zagadnieniami adwokatów i radców prawnych oraz sędziów sądów.