Nieskazitelność charakteru sędziów w Polsce T.1-2

Obowiązujące w Polsce od 1929 r. przepisy prawa wymagają od sędziów nieskazitelności charakteru. Co jednak oznaczał ten warunek w Polsce lat 1944-1990 i jak go egzekwowano? Pierwsza część rekonstruuje system odpowiedzialności sędziów, konfrontując przepisy z praktyką sądów dyscyplinarnych, ale też z tym, jak minister sprawiedliwości i Rada Państwa usuwali sędziów z urzędu z pominięciem postępowania dyscyplinarnego. Jakob Maziarz bada, czy mechanizmy te rzeczywiście eliminowały z zawodu osoby niespełniające deklarowanych standardów, czy raczej służyły jedynie zachowaniu pozorów.

Druga część przedstawia czyny, za które sędziowie stawali przed sądami dyscyplinarnymi - od opóźnień w pisaniu uzasadnień, przez fałszerstwa dokumentów i łapownictwo, po handel wynikami meczów piłkarskich i porzucenie dzieci. Na podstawie akt i orzeczeń z ponad 1700 spraw, odnalezionych w 45 archiwach, głównie sądowych, autor odtwarza granice tolerancji wobec takich zachowań i pokazuje, dlaczego nawet wielokrotne ukaranie dyscyplinarne nie musiało kończyć sędziowskiej kariery. Pyta również, w jakim stopniu w autorytarnym państwie immunitet służył ochronie niezawisłości, a w jakim osłaniał sędziego przed zasłużoną odpowiedzialnością karną.

Prof. dr hab. Leonard Górnicki (Uniwersytet Wrocławski): Oceniana monografia dotyczy zagadnienia o dużej randze badawczej, które ujęte zostało w sposób nowatorski, wypełniając istniejącą, dotkliwą lukę w nauce. [...] Autor umiejętnie łączy metodę historycznoprawną z ideą realizmu prawniczego w wersji amerykańskiej. [...] Krytyka źródeł przeprowadzona jest zgodnie z najwyższymi standardami, podobnie rzetelność ich wykorzystania stoi na wysokim poziomie. [...] Przeprowadzone [w książce] nader szczegółowe, kompetentne analizy stanowią poważny wkład do nauki historii prawa w Polsce.

Dr hab. Andrzej Wrzyszcz, prof. UMCS (Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej): Z jednej strony to synteza, która podsumowuje podstawy prawne sądownictwa dyscyplinarnego sędziów i praktykę realizacji tych przepisów. Z drugiej strony praca jest kopalnią szczegółowych informacji odnalezionych przez Autora w różnych źródłach niedostępnych lub trudno dostępnych dla opinii publicznej. [...] Recenzowałem dotychczas kilka rozpraw habilitacyjnych i ponad dwadzieścia innych monografii. Z podziwem stwierdzam, że niniejsze opracowanie posiada najsolidniejszą bazę źródłową.

1. I - 642 stron
2. II - 1002 stron